Rodzaje licencji stockowych i prawa autorskie

Prawa autorskie to kwestia, która powinna zainteresować nie tylko profesjonalnych grafików, ale wszystkie osoby wykorzystujące w celach komercyjnych materiały stockowe. Wiedza na temat poszczególnych rodzajów licencji oraz związanych z nimi praw autorskich może zaoszczędzić wielu problemów. Dlatego też, przed skorzystaniem z banku zdjęć warto zastanowić się nad tym czy rzeczywiście rozumiemy regulamin zatwierdzony podczas pobierania?

 

Prawa autorskie

Znalezienie zdjęć czy grafik stockowych to obecnie żaden problem. Dopiero skorzystanie z nich zgodnie z określonymi w regulaminie prawami autorskimi znacznie komplikuje sprawę. Wiele osób nie do końca zdaje sobie sprawę z tego, w jaki sposób legalnie może skorzystać z takich materiałów. W praktyce oznacza to, że każde zdjęcie, które pobieramy zostało nam użyczone w określonym zakresie, co do którego mamy obowiązek się stosować. W przeciwnym razie łamiemy prawa autorskie, a więc naruszamy cudze prawa własności intelektualnej.

Jak tego uniknąć? Przede wszystkim warto zapamiętać, iż nabywając zdjęcie nie stajemy się jego właścicielami, a jedynie posiadaczami jego licencji. Co jednak to właściwie oznacza? I jakie możemy wyróżnić rodzaje licencji?

 

Najpopularniejsze rodzaje licencji stockowych

Na rynku dostępnych jest wiele banków zdjęć. Jednym z najpopularniejszych serwisów tego typu jest fotolia.pl, która wyróżnia dwie najczęściej nabywane przez internautów rodzaje licencji dotycząc użytkowania zdjęć stockowych.

 

Licencja Standardowa (Royalty-Free (RF) License)

Wybierając Licencję Standardową nabywamy prawo do wykorzystania zdjęcia, grafiki czy filmu w celach osobistych, marketingowych czy edukacyjnych. Możemy je rozpowszechniać za pośrednictwem dowolnie wybranego rodzaju mediów, czyli zarówno w formie drukowanej, jak i elektronicznej. Co istotne w przypadku tej licencji – zakupiony plik może być wykorzystany jednorazowo na nasze potrzeby lub tylko jednego klienta. A co, jeśli chcemy ponownie użyć tego samego zdjęcia lub przekazać projekt klientowi (a on chce nim dowolnie dysponować i np. odsprzedać)? W takiej sytuacji powinniśmy wykupić dodatkową licencję.

Według regulaminu Fotolii:

Mogą Państwo wykorzystać licencję przyznaną na mocy niniejszej Umowy na potrzeby jednego z Państwa klientów, przy czym klient musi otrzymać od Państwa licencję w całości i przestrzegać warunków niniejszej Umowy oraz stosować się do wszelkich ograniczeń licencji i użytkowania. Ponoszą Państwo wyłączną odpowiedzialność za wszelkie wykorzystanie Dzieła przez Państwa klienta. Jeżeli zamierzają Państwo wykorzystać to samo Dzieło na potrzeby innego klienta, muszą Państwo wykupić dodatkową licencję.

źródło: pl.fotolia.com/Info/Agreements/StandardLicense

Ponadto nie wolno nam wkomponowywać zakupionego materiału w logo, znak handlowy lub usługowy. Nie powinien on też stanowić podstawowej wartości sprzedawanego lub rozprowadzanego przedmiotu (np. wzory na kubkach czy koszulkach). Jeśli w ogóle chcemy sprzedawać masowo cokolwiek z użyciem zakupionej grafiki musimy wykupić Licencję Rozszerzoną.

 

Licencja Rozszerzona (Extended / Enhanced (EL) License

Licencja ta pozwala na wielokrotne wykorzystanie materiałów stockowych, w tym do celów sprzedażowych, czyli np. w produkcie przeznaczonym na sprzedaż. Ponadto umożliwia wielokrotne wykorzystywanie zakupionego obrazu na potrzeby kilku projektów czy klientów. Co ważne, to Licencja Rozszerzona daje prawo naszemu klientowi do sprzedaży przygotowanego przez nas projektu osobom trzecim czy wykorzystania licencjonowanego pliku w innych projektach. Niewątpliwym atutem tej licencji jest także brak ograniczeń użytkowania materiałów ze względu na czas czy położenie geograficzne.

Poza licencją standardową, mogą Państwo rozpowszechniać Dzieło jako część jakiegokolwiek produktu handlowego lub innego autorskiego dzieła. Dla jasności, mogą Państwo używać, powielać, rozpowszechniać lub pokazywać Dzieło w związku z (a) aplikacjami zawierającymi szablony projektu przeznaczonymi do odsprzedaży; (b) wszelkimi towarami lub usługami przeznaczonymi do odsprzedaży lub rozpowszechniania, a w szczególności kubkami, t-shirtami, plakatami, kartkami z pozdrowieniami lub innymi towarami oraz wszelkimi formatami w postaci wymiernej, elektronicznej lub „druku na żądanie”; (c) kampanią PR, której celem jest promocja towarów lub usług w mediach. Co więcej, jeżeli włączą Państwo Dzieło w promocyjną informację prasową, która ma ukazać się w mediach, mogą Państwo rozpowszechniać niezależny plik z takim Dziełem w mediach związanych z tym przedsięwzięciem, pod warunkiem jednak, że media te mogą opublikować takie Dzieło wyłącznie przy okazji publikacji wspomnianej informacji prasowej i nie będą używać Dzieła lub rozpowszechniać go w żaden inny sposób.

źródło: pl.fotolia.com/Info/Agreements/ExtendedLicense

 

Modyfikacja zdjęć stockowych

Oprócz kwestii poprawnego wykorzystania zakupionych obrazów, wiele wątpliwości wzbudza również możliwość ich modyfikacji. Wszystko zależy od warunków licencji. W przypadku Fotolii na edycję pozwala zarówno Licencja Standardowa, jak i Rozszerzona. Nie wolno jednak dokonywać zmian, które całkowicie zmieniają charakter grafiki czy zdjęcia. Ważny jest również kontekst modyfikacji – twórcy czy osoby przedstawione na zdjęciu nie powinny poczuć się urażone ewentualną edycją obrazu (kontekst pornograficzny, polityczny, szyderczy itp.).

 

Wykorzystanie w Social Media

Jeśli chcemy wykorzystać materiały stockowe w social mediach musimy pobrać dedykowaną wersję (znajdziesz w opcjach pobierania po wyborze konkretnego obrazu, „Prace do Mediów Społecznościowych”), która zawiera informację o źródle i ID pliku. Każde zdjęcie dostępne w Fotolii może zostać pobrane w wersji. Zdjęcia niepobrane w wersji przeznaczonej „do mediów społecznościowych” nie mogą zostać wykorzystane w social mediach.

Nie mogą Państwo umieszczać Dzieła w Witrynach Mediów Społecznościowych (zdefiniowanych niżej), o ile Dzieło nie zostało określone jako „Dozwolone do Użytku w Mediach Społecznościowych”, w którym to przypadku w Dziele zamieszczono widoczną informację o prawach autorskich, a samo Dzieło nie przekracza naszych ograniczeń dotyczących rozmiaru („Dzieła Dozwolone do Użytku w Mediach Społecznościowych”).

źródło: pl.fotolia.com/Info/Agreements/StandardLicense#s3.

 

Niektóre z banków zdjęć, takie jak np. enstock.pl proponują także inne rodzaje licencji.

 

Licencja RM (Rights Managed)

Licencja ta dokładnie określa sposób, miejsce oraz czas wykorzystania określonego materiału wizualnego. Według zasad tej licencji zdjęcia stockowego użyć możemy wyłącznie do jednego projektu, korzystać przez określony czas lub tylko w konkretnym obszarze geograficznym. Licencja ta bez wątpienia doceniona zostanie przez wszystkie osoby, które określony materiał wizualny chciałby mieć na wyłączność.

Dodatkowo spotkać możemy się także z bardziej specjalistycznymi rodzajami licencji, które proponuje np. istockphoto.com/pl.

 

Licencja Editorial Use Only

Jest to licencja, która obejmuje wszystkie zdjęcia stockowe o tematyce takiej jak: ludzie, przedmioty, miejsca oraz wydarzenia. Licencja ta wykorzystywana jest do wszystkich projektów, które jako ilustracje będą zamieszczane wyłącznie w materiałach prasowych. Dlatego też pamiętajmy, aby materiałami na tej licencji nie posługiwać się w żadnych projektach o charakterze reklamowym.

Przed zakupem licencji odpowiedzmy sobie na pytanie: w jaki sposób i w jakim zakresie wykorzystać chcemy zdjęcia stockowe? Następnie dokładnie zastanówmy się nad rodzajem licencji, który odpowiadał będzie naszym potrzebom. Czytajmy dokładnie to, co kupujemy, aby w przyszłości uniknąć jakichkolwiek problemów czy nieporozumień.